Ăn cá có làm tăng nguy cơ ung thư không?

Ăn cá có làm tăng nguy cơ ung thư không là câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn, đặc biệt khi ngày càng xuất hiện nhiều thông tin trái chiều xoay quanh mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và bệnh ung thư. Cá vốn được xem là thực phẩm lành mạnh, giàu dinh dưỡng, nhưng một số nghiên cứu quan sát gần đây cho rằng việc tiêu thụ cá có thể liên quan đến nguy cơ ung thư hắc tố da.

1. Ăn cá có làm tăng nguy cơ ung thư không?

Một số nghiên cứu quan sát quy mô lớn đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ cá thường xuyên và nguy cơ ung thư hắc tố da. Theo đó, nhóm người ăn cá với tần suất cao có tỷ lệ mắc ung thư hắc tố và các tổn thương tiền ung thư cao hơn so với nhóm ăn ít cá.

Cụ thể, kết quả nghiên cứu cho thấy:

• Những người ăn trung bình khoảng 2–3 khẩu phần cá mỗi tuần có nguy cơ mắc ung thư hắc tố cao hơn so với nhóm chỉ ăn cá rất ít.

• Nguy cơ xuất hiện u hắc tố tại chỗ (một dạng tổn thương tiền ung thư da) cũng tăng lên ở nhóm tiêu thụ cá nhiều.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhấn mạnh là những nghiên cứu này chỉ mang tính quan sát, tức là chỉ cho thấy sự liên quan chứ không chứng minh cá là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư. Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để kết luận rằng ăn cá gây ra ung thư hắc tố hay các loại ung thư khác.

2. Vì sao vẫn chưa thể khẳng định ăn cá gây ung thư?

Mối liên hệ giữa ăn cá và nguy cơ ung thư hắc tố vẫn còn nhiều tranh cãi do tồn tại nhiều yếu tố gây nhiễu chưa được làm rõ.

Thứ nhất, loại hình nghiên cứu đóng vai trò quan trọng. Phần lớn các nghiên cứu hiện nay là nghiên cứu quan sát, không phải thử nghiệm lâm sàng. Do đó, chúng không thể xác định mối quan hệ nhân – quả giữa chế độ ăn cá và ung thư.

Thứ hai, dữ liệu tiêu thụ cá thường dựa trên tự khai báo. Người tham gia nghiên cứu có thể không nhớ chính xác lượng cá đã ăn trong thời gian dài. Ngoài ra, thói quen ăn uống có thể thay đổi theo năm tháng, trong khi dữ liệu được thu thập trong nhiều năm.

Thứ ba, các yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư hắc tố chưa được kiểm soát đầy đủ, bao gồm:

• Mức độ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

• Tiền sử cháy nắng

• Thói quen sử dụng kem chống nắng

• Số lượng nốt ruồi và loại da

Đây đều là những yếu tố có ảnh hưởng rất lớn đến nguy cơ ung thư hắc tố, nhưng lại không được đánh giá đầy đủ trong một số nghiên cứu.

3. Vai trò của các chất ô nhiễm trong cá

Một giả thuyết được nhiều chuyên gia đặt ra là các chất ô nhiễm trong cá, chẳng hạn như thủy ngân, asen hoặc các hợp chất hữu cơ khó phân hủy, có thể góp phần làm tăng nguy cơ ung thư hắc tố. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu hiện tại chưa đo lường chính xác mức độ phơi nhiễm các chất này, nên chưa thể đưa ra kết luận chắc chắn.

Bên cạnh đó, thành phần người tham gia nghiên cứu cũng là một hạn chế. Phần lớn đối tượng nghiên cứu là người da trắng, do đó chưa rõ kết quả này có áp dụng cho các nhóm chủng tộc và màu da khác hay không.

4. Có nên lo lắng và ngừng ăn cá không?

Ở thời điểm hiện tại, các chuyên gia không khuyến cáo ngừng ăn cá chỉ vì lo ngại nguy cơ ung thư hắc tố. Cá vẫn là nguồn cung cấp:

• Axit béo omega-3 tốt cho tim mạch

• Protein chất lượng cao

• Vitamin D và nhiều khoáng chất thiết yếu

Việc loại bỏ cá khỏi chế độ ăn có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng, đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ em và phụ nữ mang thai.

Tuy nhiên, để giảm thiểu nguy cơ tiềm ẩn, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến nghị:

• Ưu tiên lựa chọn các loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp

• Hạn chế tiêu thụ các loại cá lớn, sống lâu năm

• Đặc biệt chú ý đến chế độ ăn của phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ nhỏ

5. Làm gì để giảm nguy cơ ung thư hắc tố?

Thay vì lo lắng quá mức về việc ăn cá, các chuyên gia cho rằng việc phòng ngừa ung thư hắc tố nên tập trung vào những yếu tố đã được chứng minh rõ ràng, bao gồm:

• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng gay gắt

• Sử dụng kem chống nắng đúng cách

• Che chắn da khi ra ngoài

• Theo dõi các nốt ruồi và tổn thương da bất thường

Đồng thời, nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối và lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ít ô nhiễm.

Ăn cá có làm tăng nguy cơ ung thư không vẫn là câu hỏi chưa có lời đáp cuối cùng. Hiện nay, các bằng chứng khoa học chỉ cho thấy mối liên hệ mang tính quan sát, chưa đủ cơ sở để khẳng định cá là nguyên nhân gây ung thư hắc tố. Cá vẫn là thực phẩm có lợi cho sức khỏe nếu được tiêu thụ hợp lý và lựa chọn đúng loại.

Việc duy trì lối sống lành mạnh, bảo vệ da trước ánh nắng mặt trời và thăm khám sức khỏe định kỳ vẫn là những yếu tố quan trọng nhất giúp giảm nguy cơ ung thư.

THÔNG TIN LIÊN HỆ