Lao phổi có lây không? Những điều nhiều người hiểu chưa đúng

Rất nhiều người chỉ bắt đầu lo lắng về bệnh lao khi nghe đến hai chữ “lây nhiễm”. Thực tế, không ít trường hợp sống chung với người mắc lao nhưng nhiều năm vẫn không phát bệnh, trong khi có người lại mắc lao dù không nhớ từng tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân. Điều này khiến không ít người băn khoăn: bệnh lao phổi có thực sự dễ lây hay không?

Để trả lời chính xác, cần hiểu rõ bản chất của vi khuẩn lao và cách nó tồn tại trong cơ thể con người.

Lao phổi hình thành như thế nào?

Lao phổi xuất hiện khi phổi bị vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis xâm nhập và sinh sôi. Đây là loại vi khuẩn có tốc độ phát triển chậm nhưng khả năng “ẩn náu” rất tốt.

Không phải cứ có vi khuẩn lao trong cơ thể là đồng nghĩa với mắc bệnh. Ở nhiều người, vi khuẩn bị hệ miễn dịch khống chế và nằm im trong thời gian dài mà không gây tổn thương mô phổi. Trạng thái này được gọi là nhiễm lao không biểu hiện bệnh.

Chỉ khi cơ chế bảo vệ của cơ thể suy yếu, vi khuẩn mới bắt đầu hoạt động mạnh và gây tổn thương thực sự tại phổi, lúc này mới được xác định là lao phổi đang tiến triển.

Vì sao có người nhiễm lao nhưng không hề hay biết?

Vi khuẩn lao có thể xâm nhập cơ thể thông qua việc hít phải không khí có chứa vi khuẩn từ môi trường xung quanh. Tuy nhiên, phần lớn người nhiễm không có bất kỳ biểu hiện nào trong nhiều năm.

Nguyên nhân là do:

• Hệ miễn dịch còn đủ mạnh để “khóa chặt” vi khuẩn

• Vi khuẩn lao ở trạng thái ngủ

• Không xảy ra tổn thương mô phổi

Những người này không lây bệnh cho người khác và chỉ được phát hiện khi làm các xét nghiệm sàng lọc.

Khi nào lao phổi bắt đầu nguy hiểm?

Lao phổi trở thành vấn đề nghiêm trọng khi vi khuẩn thoát khỏi sự kiểm soát của hệ miễn dịch. Điều này thường xảy ra ở người:

• Mắc bệnh mạn tính làm suy giảm sức đề kháng

• Suy dinh dưỡng kéo dài

• Cơ thể chịu nhiều stress hoặc kiệt sức

• Đang điều trị các bệnh cần thuốc ức chế miễn dịch

• Người cao tuổi hoặc người nghiện thuốc lá, rượu bia

Khi đó, phổi bắt đầu xuất hiện tổn thương và các biểu hiện bệnh mới dần rõ ràng.

Dấu hiệu cho thấy lao phổi đã hoạt động

Không giống nhiều bệnh cấp tính, lao phổi tiến triển chậm và âm thầm. Người bệnh thường chỉ nhận thấy sức khỏe giảm sút mà không xác định được nguyên nhân rõ ràng.

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Ho kéo dài, tái đi tái lại nhiều đợt

• Đờm đặc, có thể đổi màu bất thường

• Cảm giác nặng ngực, hụt hơi khi gắng sức

• Thường xuyên mệt mỏi dù nghỉ ngơi đầy đủ

• Cơ thể nóng nhẹ về chiều hoặc ban đêm

• Ra mồ hôi nhiều khi ngủ

• Giảm cân không chủ ý

• Đau mỏi cơ thể kéo dài
  
  

Vậy lao phổi có lây không?

Có, nhưng không phải lúc nào cũng lây.

Lao phổi chỉ có khả năng lây sang người khác khi:

• Vi khuẩn đang hoạt động mạnh trong phổi

• Người bệnh phát tán vi khuẩn ra môi trường xung quanh

• Người lành tiếp xúc trong không gian kín, kéo dài

Ngược lại, người chỉ mang vi khuẩn lao nhưng chưa phát bệnh thì không có khả năng lây truyền.

Điều trị lao phổi bao lâu thì an toàn cho người xung quanh?

Khi được điều trị đúng phác đồ, số lượng vi khuẩn trong cơ thể người bệnh sẽ giảm nhanh theo thời gian. Thông thường, sau vài tuần dùng thuốc đều đặn, nguy cơ lây nhiễm đã giảm rõ rệt.

Tuy nhiên, để kiểm soát hoàn toàn bệnh, người mắc lao cần:

• Dùng thuốc đủ thời gian theo chỉ định

• Không bỏ thuốc giữa chừng

• Tái khám và kiểm tra định kỳ

Việc ngưng thuốc sớm không chỉ khiến bệnh tái phát mà còn làm tăng nguy cơ lao kháng thuốc.

Làm sao để hạn chế nguy cơ lây lao phổi?

Vi khuẩn lao có thể tồn tại lâu trong môi trường kín, ẩm, ít ánh sáng. Vì vậy, các biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:

• Đảm bảo không gian sống thông thoáng

• Tận dụng ánh sáng tự nhiên

• Tránh tiếp xúc gần với người nghi mắc lao chưa điều trị

• Không dùng chung đồ dùng cá nhân

• Giữ vệ sinh khi ho, hắt hơi

• Tăng cường thể trạng bằng chế độ ăn uống hợp lý

• Duy trì sinh hoạt điều độ, tránh kiệt sức

• Tiêm phòng lao cho trẻ em theo khuyến cáo

Sống chung với người mắc lao phổi cần lưu ý gì?

Việc có người thân mắc lao không đồng nghĩa cả gia đình sẽ bị lây bệnh. Điều quan trọng là:

• Tuân thủ đúng hướng dẫn của cơ sở y tế

• Hỗ trợ tinh thần để người bệnh yên tâm điều trị

• Giữ môi trường sinh hoạt sạch sẽ, thông thoáng

• Theo dõi sức khỏe định kỳ cho các thành viên khác

Khi người bệnh đáp ứng tốt điều trị và kết quả kiểm tra ổn định, sinh hoạt gia đình có thể dần trở lại bình thường.

Lao phổi là bệnh truyền nhiễm nhưng không phải lúc nào cũng lây và không phải ai nhiễm vi khuẩn lao cũng phát bệnh. Nguy cơ chỉ tăng cao khi bệnh đã hoạt động và chưa được kiểm soát.

Chủ động hiểu đúng về bệnh, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và tuân thủ điều trị là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.

THÔNG TIN LIÊN HỆ