Thứ nhiều người Việt ăn mỗi ngày nhưng vẫn thiếu: Dưỡng chất âm thầm liên quan đến nguy cơ ung thư

Trong bữa ăn của người Việt, cơm trắng, thịt cá và đồ xào nấu thường chiếm phần lớn. Rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt – những nguồn cung cấp chất xơ tự nhiên – lại thường bị xem là “ăn cho có”. Chính thói quen này khiến không ít người thiếu chất xơ kéo dài, dù chi phí bổ sung rất thấp.

Điều đáng nói là, ngày càng nhiều bằng chứng khoa học cho thấy chất xơ không chỉ tốt cho tiêu hóa, mà còn có liên quan mật thiết đến khả năng kiểm soát tế bào bất thường và nguy cơ ung thư.

Vì sao thiếu chất xơ có thể làm tăng nguy cơ ung thư?

Cơ thể con người không chỉ gồm các tế bào, mà còn là một “hệ sinh thái” phức tạp, đặc biệt là ở đường ruột. Khi lượng chất xơ trong khẩu phần quá thấp, hàng loạt vấn đề có thể xảy ra:

• Hệ vi khuẩn đường ruột mất cân bằng

• Các phản ứng viêm âm thầm kéo dài

• Quá trình thải độc qua đường tiêu hóa kém hiệu quả

• Chuyển hóa đường và chất béo bị rối loạn

Những yếu tố này không gây bệnh ngay lập tức, nhưng theo thời gian có thể tạo điều kiện cho tổn thương tế bào tích lũy, làm tăng nguy cơ xuất hiện tế bào ung thư.

Chất xơ tác động đến tế bào ung thư theo cách nào?

Không giống thuốc điều trị, chất xơ không “tiêu diệt” tế bào ung thư, mà hoạt động theo cơ chế gián tiếp:

• Tạo môi trường ruột lành mạnh, hạn chế sản sinh các chất độc có khả năng gây đột biến tế bào

• Giảm viêm mạn tính, yếu tố được xem là nền tảng của nhiều bệnh ung thư

• Hỗ trợ hệ miễn dịch, giúp cơ thể nhận diện sớm và loại bỏ tế bào bất thường

• Ổn định chuyển hóa, giảm nguy cơ béo phì và kháng insulin – những yếu tố liên quan đến ung thư

Nói cách khác, chất xơ góp phần giúp cơ thể “tự phòng thủ” tốt hơn, thay vì để tế bào ung thư có cơ hội phát triển âm thầm.

Thực tế: Người Việt đang ăn bao nhiêu chất xơ?

Các khảo sát dinh dưỡng cho thấy, lượng chất xơ trung bình trong khẩu phần ăn của người Việt thấp hơn khuyến nghị. Nguyên nhân phổ biến gồm:

• Ưu tiên gạo trắng thay vì ngũ cốc nguyên hạt

• Ăn rau ít, thiên về rau nấu kỹ, mất chất xơ

• Ít ăn trái cây tươi

• Tăng tiêu thụ đồ ăn chế biến sẵn

Trong khi đó, để duy trì sức khỏe đường ruột và chuyển hóa, mỗi người trưởng thành cần ít nhất gần 20g chất xơ mỗi ngày, tương đương vài bát rau xanh, trái cây và thực phẩm nguyên cám.

Bổ sung chất xơ từ đâu là hiệu quả và dễ thực hiện?

Thay vì tìm đến thực phẩm đắt tiền, nguồn chất xơ tự nhiên lại rất quen thuộc trong bữa ăn Việt:

Rau củ
Rau lá xanh, bông cải, cà rốt, khoai lang, đậu bắp… vừa cung cấp chất xơ vừa giàu vitamin và khoáng chất.

Trái cây
Ổi, táo, lê, bưởi, cam, các loại quả mọng là lựa chọn tốt, nên ăn nguyên quả thay vì ép nước.

Ngũ cốc nguyên hạt
Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám giúp tăng lượng chất xơ mà không làm tăng quá nhiều năng lượng.

Đậu và hạt
Đậu xanh, đậu đen, đậu lăng, hạt chia, hạt lanh vừa giàu chất xơ vừa cung cấp protein thực vật.

Bổ sung chất xơ sao cho đúng?

Các chuyên gia khuyến cáo:

• Không tăng đột ngột lượng chất xơ trong vài ngày

• Uống đủ nước để tránh đầy bụng, khó tiêu

• Ưu tiên thực phẩm tự nhiên, hạn chế lạm dụng bột hay viên bổ sung

Chất xơ không phải “lá chắn tuyệt đối” chống ung thư, nhưng là một phần quan trọng trong lối sống lành mạnh giúp cơ thể giảm nguy cơ bệnh tật về lâu dài. Khi được kết hợp với vận động đều đặn, ngủ đủ giấc và hạn chế rượu bia, thuốc lá, việc ăn đủ chất xơ có thể tạo ra khác biệt lớn cho sức khỏe.

THÔNG TIN LIÊN HỆ